Brenda Jonker, Beelden op Textiel

Brenda Jonker is een textielzeefdrukker met een grafische achtergrond. Op Halte Zamenhofstraat werken ruim driehonderd beeldend kunstenaars en creatieve bedrijven, maar Brenda is de enige textielzeefdrukker, die haar techniek en materialen op een dergelijke manier in interieurs toepast.

In de “Zeefdrukkerij aan het IJ” staat een werktafel van ruim zes meter lang, waar ze stoffen “aan de meter” kan bedrukken. Dat is vrij uniek. Als je een gordijn ontwerpt is het moeilijk om te visualiseren hoe dat proeflapje met je design van 40 cm bij 40 cm zich vertaalt bij een afmeting van bijvoorbeeld 3 meter hoog en 8 meter lang. Zo’n lange werktafel maakt het proces van ontwerpen en visualiseren eenvoudiger. Onder de lange tafel staan dozen met zogenaamde spielatten. Dit zijn speciaal gestoomde dunne houten latjes, die je makkelijk in elkaar steekt – waarbij ze een hoek van negentig graden maken – zodat je een zeefdrukraam kunt maken. Ook staan er tientallen zeefdrukramen, van allerlei afmetingen, die al jarenlang worden gebruikt.

In het atelier staan ook kleinere tafels waaraan andere professionele zeefdrukkers met verschillende objecten bezig zijn. Aan de grote wanden hangen de vers bedrukte stoffen, die goed tot hun recht komen op de witte achtergrond. Er liggen rollen met stof en papier. Er staan rekken vol met potten inkt in alle mogelijke kleuren. Brenda werkt met inkt op waterbasis. Er is een aparte spoelruimte met een verzinkbak voor de afvoer, conform de geldende milieueisen.

In het atelier heeft haar partner Vincent Niekerk, meubelmaker, de indeling zo gemaakt dat er een aparte ruimte voor opslag is. In die ruimte staat ook de zogenaamde belichtingsmachine, een soort van droogkast met speciale lampen. Dat dit de enige machine is die bij het zeefdrukken wordt gebruikt en nodig is dat blijft voor elke leek een verrassing.

Wat is zeefdrukken eigenlijk? Het principe van deze techniek is de doordruk. Er wordt een fijne stof over een raamwerk gespannen. Over dit zeefdrukraam wordt een transparante laag aangebracht. Daarna wordt de inkt over het raam “gerakeld” waardoor de vorm van het sjabloon wordt afgedrukt. Na het proces van belichten wordt de “film” ontwikkeld, schaduwen “weggewassen”, en kan de inkt zich op die plekken doordrukken.

Deze techniek kan eindeloos worden herhaald, met andere kleuren en vormen, die over en naast elkaar kunnen worden afgedrukt. Ook kan stof aan twee kanten worden bedrukt. Alle soorten materialen (zijde, katoen, leer, nylon, papier, enz.) lenen zich voor het zeefdrukken. Wel vereisen de verschillende materialen een ander soort van inkt.

Het proces blijft magisch. Jouw raamwerk, je eigen sjabloon, de inkt die je uitzoekt. Al die handelingen die je moet verrichten en dan druk je af en haal je het raam weg. Wat overblijft is jouw ontwerp, jouw eigen motief, maar dan net anders, want het is niet het door jouw gemaakte sjabloon ziet, maar juist wat weggehaald is. Je moet het doen om het te snappen.

Brenda werkt veel in opdracht. Zo maakt ze moderne gobelins, een drieluik op dik industrieel wol vilt van 1m20 bij 1m20 per deel. Of een installatie van ruim vier meter bedrukte zijden stof, die op een aantal punten over dunne houten stokken – die met lijnen aan het plafond hangen – zijn gehangen. Een krachtig beeldende verstilling. Van verre lijkt het op een uitgerold perkament met wijze Oosterse teksten, maar als je dichterbij komt zie je zoölogische vormen en kleuren die in andere overgaan. Verstild en toch geeft het indruk van een vloeiende beweging. Een grote schoonheid van eenvoud.

Brenda is allround. Jaren geleden werkte ze als decoratelier assistent. Ook werd ze gevraagd om troostprijzen voor het AVRO programma “Kunstblik” te maken. Het is een serie prachtig en subtiel bedrukte zijden shawls geworden.

Brenda creëert textiele objecten als kunst met grote K, maar ook in de toegepaste kunst. Ze haalt de meeste voldoening en plezier uit haar werk als er samenhang is van diverse toepassingen en materialen die samen met het zeefdrukken een project of object vormen. Ze bedrukt een stof, voor een zitbank, die ze laat maken. Zo ontwierp ze een bankje van een dieprode kleur met een bronzen opdruk, die een sfeer van klassieke luxe, maar ook originele eenvoud uitademt. Een zitbank die je – al kam je stad en land af – nergens anders vindt. Zeker niet voor de prijs waarvoor Brenda haar objecten verkoopt.

Ook bedenkt Brenda dit soort samengestelde zeefgedrukte textiel plus objecten voor reclame of communicatie doeleinden. Een voorbeeld hiervan is het terrasdekentje dat Marianne van Expocafé ZAMEN aan haar gasten op het terras uitdeelt, als de dagen frisser worden.

Naast haar werk als ontwerper en zeefdrukker is Brenda actief met het organiseren en begeleiden van een soort kunstprojecten, op maat, voor scholen en buurten. Sinds 2003 runt Brenda samen met Marieke Hunze het Lijm-lab. In overleg met scholen, het NSO/BSO of buurtwerk bedenken Brenda en Marieke een onderwerp voor een korte workshop of een langer project en hoe ze het zullen aanpakken. Het is een creatief proces wat kinderen, en volwassenen, aanzet om heel beeldend te denken. Zo komt een kind, bijvoorbeeld, met een idee, of een verhaal, en met zijn allen wordt dat idee met hulp van diverse technieken en materialen in een “kunst object” uitgebeeld. Een van die mooiste projecten van het Lijm-lab is het Wonderkabinet. Dit mooie stuk creatieve inventiviteit, dat door een groep kinderen is gemaakt, heeft enige tijd in de OBA gestaan en is daarna op tournee gegaan. Voor het aankomende Amsterdam Light Festival wordt er met de kinderen van de basisschool een wondertafel gemaakt.Brenda is tevens coach voor leerkrachten.

Brenda Jonker is een van de vijftig deelnemers aan het Open Weekend Noordwaarts 8 op 26 en 27 september. Kom kennismaken met de techniek van het zeefdrukken door het zelf te doen. Zie jij jezelf al staan aan die lange tafel?

Een antwoord op “Brenda Jonker, Beelden op Textiel”